Spłata kredytu przed terminem zwykle oznacza dużą oszczędność, ale wiele osób nie wie, co dzieje się wtedy z odsetkami, prowizją i ubezpieczeniem. Pytanie, czy bank zwraca odsetki przy wcześniejszej spłacie kredytu, ma prostą odpowiedź tylko na pierwszy rzut oka. Znaczenie ma rodzaj zobowiązania, data zawarcia umowy oraz to, jakie koszty zostały pobrane z góry.
Wcześniejsza spłata zwykle obniża całkowity koszt kredytu
- Przyszłe odsetki nie powinny być naliczane po dniu całkowitej spłaty.
- Przy kredycie konsumenckim bank powinien proporcjonalnie rozliczyć także prowizję, ubezpieczenie i inne koszty.
- Przy kredycie hipotecznym zasada działa dla umów zawartych od 22 lipca 2017 r..
- Całkowita spłata kredytu konsumenckiego powinna zostać rozliczona w terminie 14 dni.
- Bank może pobrać rekompensatę za wcześniejszą spłatę, ale tylko w określonych sytuacjach i limitach.
Najkrótsza odpowiedź zależy od rodzaju kredytu
Bank nie zwraca wszystkich odsetek zapłaconych od początku umowy. Oddaje albo pomniejsza tę część kosztów, która dotyczy okresu po wcześniejszej spłacie. Odsetki naliczone za czas, w którym faktycznie korzystałem z pieniędzy, pozostają kosztem kredytu.
| Rodzaj kredytu | Co dzieje się przy wcześniejszej spłacie |
|---|---|
| Kredyt konsumencki | Obniżeniu podlegają odsetki i inne koszty przypadające na skrócony okres umowy. |
| Kredyt hipoteczny zawarty od 22 lipca 2017 r. | Bank powinien obniżyć całkowity koszt o odsetki i koszty dotyczące okresu po spłacie. |
| Kredyt firmowy | Zasady zależą głównie od umowy i przepisów dotyczących danego produktu. |
| Starszy kredyt hipoteczny | Nie zawsze obejmuje go obecna ustawowa zasada proporcjonalnego zwrotu kosztów. |
Aktualne stanowisko UOKiK potwierdza, że obniżenie kosztów może obejmować nie tylko odsetki, lecz także prowizję, ubezpieczenie i inne opłaty związane z kredytem.
Co dokładnie może podlegać zwrotowi
Najłatwiej zauważyć oszczędność na odsetkach. Jeżeli kredyt zostaje zamknięty 24 miesiące przed terminem, bank nie powinien pobierać odsetek przewidzianych za te 24 miesiące. W praktyce nie zawsze oznacza to przelew nazwany „zwrotem odsetek”. Częściej bank po prostu wylicza niższą kwotę potrzebną do zamknięcia zobowiązania.
Rozliczenie może obejmować również koszty pobrane jednorazowo przy uruchomieniu kredytu. Chodzi przede wszystkim o:
- prowizję za udzielenie kredytu,
- opłatę przygotowawczą lub administracyjną,
- koszt ubezpieczenia powiązanego z kredytem,
- inne opłaty, które były konieczne do uzyskania finansowania.
Przyjmuje się, że koszty te powinny zostać obniżone proporcjonalnie do skróconego okresu umowy. Nie oznacza to jednak automatycznego zwrotu każdej opłaty, którą kredytobiorca poniósł przy okazji transakcji. Poza zakresem mogą pozostać na przykład koszty notarialne, a przy niektórych produktach także wydatki niezwiązane bezpośrednio z okresem kredytowania.
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu wcześniejszej spłaty z odzyskaniem wszystkich zapłaconych odsetek. Odsetki za miniony okres nie są nadpłatą. Zwrot dotyczy przyszłych kosztów albo tej ich części, która według proporcji przypada na czas, gdy umowa już nie będzie działać.
Jak obliczyć orientacyjną kwotę
Najprostszy model można zapisać tak:
koszt podlegający zwrotowi = koszt początkowy × liczba dni pozostałych do końca umowy ÷ całkowita liczba dni umowy
Przykład jest czytelniejszy niż sam wzór. Załóżmy, że prowizja wyniosła 2000 zł, umowa miała trwać 60 miesięcy, a kredyt został spłacony po 24 miesiącach. Pozostało 36 miesięcy, więc orientacyjna część prowizji przypadająca na niewykorzystany okres wynosi:
2000 zł × 36 ÷ 60 = 1200 zł
To tylko przykład poglądowy. Bank może stosować dokładne rozliczenie dzienne, a wynik zależy od zapisów umowy, rodzaju opłaty i sposobu zaksięgowania wcześniejszej spłaty. Przy częściowej spłacie kredytu trzeba dodatkowo sprawdzić, czy bank skraca okres kredytowania, czy obniża wysokość rat.
Moim zdaniem właśnie przy częściowej nadpłacie najłatwiej stracić kontrolę nad rozliczeniem. Sama wpłata większej kwoty nie zawsze oznacza natychmiastowe zmniejszenie przyszłych odsetek. Trzeba sprawdzić, jak bank zaksięgował nadpłatę i jaki nowy harmonogram przygotował.
Co zrobić, żeby bank prawidłowo rozliczył kredyt
Przed wpłatą najlepiej poprosić bank o kwotę całkowitej spłaty na konkretny dzień. W dokumencie powinny znaleźć się kapitał pozostały do spłaty, odsetki naliczone do dnia rozliczenia, ewentualna rekompensata oraz sposób rozliczenia pozostałych kosztów.
- Sprawdź umowę i nazwę wszystkich pobranych opłat.
- Poproś bank o wyliczenie kwoty wcześniejszej spłaty.
- Dokonaj przelewu zgodnie z instrukcją banku.
- Zażądaj końcowego zaświadczenia o zamknięciu kredytu.
- Porównaj rozliczenie z harmonogramem i pobraną prowizją.
- Jeżeli brakuje zwrotu, złóż reklamację z żądaniem proporcjonalnego rozliczenia.
Przy całkowitej wcześniejszej spłacie kredytu konsumenckiego kredytodawca powinien rozliczyć się z konsumentem w ciągu 14 dni od spłaty. W reklamacji warto podać numer umowy, datę zawarcia i spłaty, oczekiwaną kwotę oraz numer rachunku do wypłaty.
Jeżeli bank odrzuci reklamację, można poprosić o szczegółowe wyjaśnienie sposobu kalkulacji. Kolejnym krokiem jest wniosek do Rzecznika Finansowego o postępowanie interwencyjne albo polubowne. Rzecznik Finansowy wskazuje, że proporcjonalny zwrot może dotyczyć także prowizji pobranej przed rozpoczęciem spłaty.Kiedy bank może pobrać opłatę za wcześniejszą spłatę
Prawo do obniżenia kosztów nie zawsze oznacza, że wcześniejsza spłata będzie całkowicie bezpłatna. W przypadku kredytu konsumenckiego prowizja za wcześniejszą spłatę może pojawić się przede wszystkim przy stałym oprocentowaniu i spełnieniu dodatkowych warunków ustawowych.
Jeżeli taka opłata jest dopuszczalna, jej limit wynosi co do zasady:
- 1% spłacanej kwoty, gdy do końca umowy pozostaje więcej niż rok,
- 0,5% spłacanej kwoty, gdy do końca umowy pozostał rok lub mniej.
Opłata nie może być wyższa niż odsetki, które byłyby naliczone do końca umowy, ani niż bezpośrednie koszty banku związane z wcześniejszą spłatą. W wielu kredytach ze zmiennym oprocentowaniem taka prowizja w ogóle nie powinna być pobierana.
Przy kredycie hipotecznym bank może przewidzieć rekompensatę. Dla zmiennej stopy dotyczy ona zasadniczo pierwszych 36 miesięcy od zawarcia umowy, a jej wysokość nie może przekroczyć niższej z dwóch wartości: 3% spłacanej kwoty albo odsetek za rok. Przy okresowo stałej stopie zasady mogą być inne i trzeba dokładnie przeczytać umowę.
Trzy liczby, które warto sprawdzić przed przelewem
Przed wcześniejszą spłatą porównuję trzy wartości: kapitał pozostały do spłaty, przewidywane odsetki do końca umowy oraz wszystkie opłaty pobrane na początku. Dopiero taki zestaw pokazuje, ile realnie można zaoszczędzić i czy nadpłata ma sens.
Jeżeli kredyt ma wysokie oprocentowanie, wcześniejsza spłata często daje wyraźną korzyść. Trzeba jednak zostawić sobie poduszkę finansową. Spłacenie całych oszczędności na rzecz banku może być gorszą decyzją niż utrzymanie kilku miesięcy wydatków na łatwo dostępnym rachunku.
Najważniejszy wniosek jest prosty: bank nie oddaje odsetek za czas, w którym korzystałem z kredytu, ale powinien rozliczyć koszty przypadające na okres po wcześniejszym zamknięciu umowy. Im szybciej sprawdzisz dokumenty i zażądasz szczegółowego rozliczenia, tym mniejsze ryzyko, że zostawisz bankowi pieniądze, które powinny wrócić do Ciebie.
