Odebranie wyroku zaocznego zwykle oznacza, że sąd rozstrzygnął sprawę bez realnego udziału pozwanego. Nie zamyka to jednak drogi do obrony. Sprzeciw od wyroku zaocznego pozwala przedstawić własną wersję wydarzeń, dowody i zarzuty, ale trzeba pilnować terminu, opłaty oraz kompletności pisma.
Najważniejsze jest szybkie i kompletne zareagowanie
- Termin wynosi 2 tygodnie od doręczenia wyroku, a nie od dnia jego wydania.
- Sprzeciw składa się do sądu, który wydał wyrok.
- W piśmie trzeba wskazać zarzuty, twierdzenia i dowody.
- Opłata wynosi zasadniczo połowę opłaty od pozwu, nie mniej niż 30 zł.
- Samo wniesienie sprzeciwu nie zawsze zatrzymuje egzekucję ani rygor natychmiastowej wykonalności.
Czym jest wyrok zaoczny i kiedy można go zaskarżyć
Wyrok zaoczny może zostać wydany, gdy pozwany nie odpowie na pozew, nie stawi się na rozprawie albo mimo obecności nie weźmie udziału w sprawie. W takiej sytuacji sąd może oprzeć się na twierdzeniach powoda, o ile nie budzą one uzasadnionych wątpliwości. To ważne, szczególnie przy sprawach o zapłatę długu, pożyczki, faktury lub odszkodowania.
Nie oznacza to jednak, że twierdzenia wierzyciela są automatycznie prawdziwe. W sprzeciwie można wykazać na przykład brak umowy, spłatę należności, błędne wyliczenie kwoty, przedawnienie roszczenia albo skierowanie pozwu przeciwko niewłaściwej osobie. Z mojego punktu widzenia największym błędem jest założenie, że skoro sąd wydał wyrok, to sprawa jest już definitywnie przegrana.
Trzeba odróżnić wyrok zaoczny od nakazu zapłaty. W obu przypadkach pozwany może otrzymać pismo z sądu i krótki termin na reakcję, ale stosuje się inne środki zaskarżenia. Na wyrok zaoczny wnosi się sprzeciw, natomiast od nakazu zapłaty może przysługiwać sprzeciw albo zarzuty, zależnie od trybu, w którym nakaz wydano.
Termin dwóch tygodni zaczyna się od doręczenia
Pozwany ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu, licząc od doręczenia mu wyroku zaocznego. Nie liczy się dnia, w którym sąd wydał orzeczenie. Jeżeli przesyłkę odebrano 4 maja, pierwszy dzień terminu przypada co do zasady 5 maja, a ostatni dzień trzeba ustalić według zasad liczenia terminów procesowych.
Najbezpieczniej przyjąć, że pismo powinno zostać złożone przed upływem terminu w biurze podawczym sądu albo wysłane przesyłką rejestrowaną. Zachowaj potwierdzenie nadania. Samo przygotowywanie pisma lub rozmowa z kancelarią nie chroni terminu.
Szczególną uwagę trzeba zwrócić na adres. Jeżeli korespondencję wysłano na nieaktualne miejsce zamieszkania, a pozwany nie miał realnej możliwości obrony, może to mieć znaczenie dla oceny prawidłowości doręczenia i wykonalności wyroku. Nie warto jednak samodzielnie zakładać, że termin w ogóle nie rozpoczął biegu. Tę kwestię trzeba sprawdzić w aktach sprawy.
Co zrobić po spóźnieniu
Jeżeli termin został przekroczony bez winy pozwanego, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu. Składa się go w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia i jednocześnie dokonuje czynności, której termin dotyczył, czyli dołącza sprzeciw.
Trzeba też uprawdopodobnić brak winy. Sama informacja, że pismo zostało przeoczone albo odłożone na później, zwykle nie wystarczy. Inaczej może wyglądać sytuacja związana z nagłą hospitalizacją, błędnym doręczeniem lub zdarzeniem, którego nie można było rozsądnie przewidzieć.
Jak napisać skuteczny sprzeciw
Sprzeciw nie powinien ograniczać się do zdania „nie zgadzam się z wyrokiem”. Sąd powinien dostać konkretną odpowiedź na pozew, dlatego w piśmie trzeba przedstawić fakty, zarzuty i dowody. Pismo kieruje się do sądu wskazanego w wyroku, podając jego nazwę, wydział i sygnaturę sprawy.
W praktyce sprzeciw powinien zawierać:
- oznaczenie sądu, stron i sygnatury sprawy,
- wniosek o uchylenie wyroku w całości albo w określonej części,
- wniosek o oddalenie powództwa w całości lub części, jeśli taki jest cel obrony,
- zarzuty wobec żądania powoda,
- opis własnej wersji wydarzeń,
- dowody, na przykład umowy, potwierdzenia przelewów, korespondencję i dokumenty medyczne,
- podpis oraz listę załączników.
Jeżeli pozwany twierdzi, że dług został spłacony, powinien wskazać kiedy, ile i w jaki sposób zapłacił, a także dołączyć potwierdzenie. Jeśli kwestionuje umowę, powinien wyjaśnić, czy jej nie zawarł, czy została zawarta przez inną osobę, czy też wierzyciel nie przedstawił dokumentu potwierdzającego jej istnienie.
W sprzeciwie trzeba zgłosić wszystkie istotne twierdzenia i dowody możliwie od razu. Spóźnione przedstawienie argumentów może spowodować ich pominięcie. Nie oznacza to, że każde nowe wyjaśnienie zostanie automatycznie odrzucone, ale liczenie na późniejsze uzupełnienie pisma jest ryzykowne.
Przykład obrony w sprawie o dług
Załóżmy, że firma windykacyjna żąda 4200 zł, a pozwany twierdzi, że pożyczka została spłacona. Dobry sprzeciw nie powinien zawierać wyłącznie informacji o zapłacie. Powinien wskazywać daty przelewów, kwoty, numer rachunku i sposób zaliczenia wpłat, a także dołączać potwierdzenia bankowe.
Jeżeli wpłaty pokryły kapitał, lecz wierzyciel nadal dochodzi pełnej kwoty, sąd będzie mógł porównać dokumenty z wyliczeniem przedstawionym przez powoda. Taki konkret jest znacznie bardziej użyteczny niż ogólne stwierdzenie, że „dług jest zawyżony”.
Ile kosztuje sprzeciw i gdzie go złożyć
Od sprzeciwu pobiera się co do zasady połowę opłaty od pozwu. Opłata nie może być niższa niż 30 zł. Jej dokładna wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu i rodzaju sprawy.
| Przykładowa wartość roszczenia | Opłata od pozwu | Opłata od sprzeciwu |
|---|---|---|
| do 500 zł | 30 zł | 30 zł |
| 501-1500 zł | 100 zł | 50 zł |
| 1501-4000 zł | 200 zł | 100 zł |
| 4001-7500 zł | 400 zł | 200 zł |
| 7501-10 000 zł | 500 zł | 250 zł |
| 10 001-15 000 zł | 750 zł | 375 zł |
Tabela pokazuje typowe opłaty w sprawach o prawa majątkowe. Przy wyższych kwotach opłata może być obliczana procentowo, dlatego przed wysłaniem pisma trzeba sprawdzić właściwą stawkę. Brak opłaty albo jej zaniżenie może doprowadzić do odrzucenia sprzeciwu, jeśli brak nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie.
Jeżeli opłata jest problemem, można złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Trzeba w nim pokazać swoją sytuację majątkową, dochody, wydatki i osoby pozostające na utrzymaniu. Sam fakt zadłużenia nie gwarantuje zwolnienia.
Pismo składa się w sądzie, który wydał wyrok. Można zrobić to osobiście w biurze podawczym albo wysłać pocztą. Do sprzeciwu warto dołączyć odpisy dla strony przeciwnej oraz kopie dokumentów, a oryginały zachować, chyba że sąd wezwie do ich przedstawienia.
Co dzieje się po wniesieniu sprzeciwu
Po prawidłowym wniesieniu sprzeciwu sąd doręcza go powodowi i nadaje sprawie dalszy bieg. Postępowanie wraca do normalnego rozpoznania, a sąd może przeprowadzić dowody, wysłuchać stron i ponownie ocenić żądanie.
Po rozpoznaniu sprawy sąd może utrzymać wyrok zaoczny w całości lub części, uchylić go i oddalić powództwo, zmienić rozstrzygnięcie albo zakończyć sprawę w inny sposób. Sam sprzeciw nie gwarantuje wygranej. Daje jednak możliwość przedstawienia argumentów, których sąd nie miał, gdy wydawał wyrok pod nieobecność pozwanego.
Rygor natychmiastowej wykonalności i komornik
Wyrok zaoczny uwzględniający powództwo co do zasady otrzymuje rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że powód może próbować go wykonać jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy. Wniesienie sprzeciwu nie zawsze automatycznie zatrzymuje egzekucję.
Jeżeli w wyroku znajduje się taki rygor, w sprzeciwie warto od razu złożyć wniosek o jego zawieszenie. Trzeba wyjaśnić, dlaczego nieobecność w sprawie była niezawiniona albo dlaczego wyrok budzi poważne wątpliwości, oraz wskazać dokumenty potwierdzające te okoliczności.
Jeśli działa już komornik, nie należy poprzestawać na telefonie do kancelarii. Trzeba równolegle skontaktować się z sądem i sprawdzić, jakie postanowienie może zatrzymać lub ograniczyć egzekucję. Każdy dzień może mieć znaczenie, zwłaszcza gdy doszło do zajęcia rachunku bankowego lub wynagrodzenia.
Przeczytaj również: Rozłożenie długu na raty przez sąd. Jak napisać wniosek?
Kto ponosi koszty
Koszty rozprawy zaocznej i sprzeciwu co do zasady obciążają pozwanego, nawet gdy później wyrok zostanie uchylony. Wyjątkiem może być sytuacja, w której niestawiennictwo było niezawinione albo pozwany wcześniej przekazał sądowi wyjaśnienia, których nie dołączono do akt.
Jeżeli po ponownym rozpoznaniu sprawy pozwany przegra, mogą dojść także koszty zastępstwa procesowego, odsetki oraz wydatki związane z egzekucją. Dlatego sprzeciw powinien być przemyślaną obroną, a nie automatycznym sposobem na odsunięcie problemu.
Po odebraniu wyroku liczą się pierwsze 24 godziny
Najpierw zapisz datę odbioru przesyłki i od razu policz termin. Potem przeczytaj pouczenie, sprawdź sygnaturę, porównaj wyrok z pozwem i zaznacz wszystkie elementy, z którymi się nie zgadzasz.
Jeżeli sprawa dotyczy długu, zbierz w jednym miejscu umowę, historię płatności, wiadomości od wierzyciela, pisma z sądu i korespondencję z firmą windykacyjną. Komplet dokumentów często pozwala szybciej ocenić, czy problemem jest sama zasada odpowiedzialności, wysokość należności, przedawnienie czy nieprawidłowe doręczenie.
Nie odkładaj pisma do ostatniego dnia i nie zakładaj, że sąd sam domyśli się, dlaczego roszczenie jest niesłuszne. Jeżeli kwota jest wysoka, sprawa dotyczy mieszkania, działalności gospodarczej albo egzekucja już się rozpoczęła, konsultacja z adwokatem lub radcą prawnym może być rozsądniejsza niż przypadkowy wzór znaleziony w internecie.
