O losie długu podatkowego decyduje przede wszystkim data jego powstania
- Podatek sprzed ogłoszenia upadłości może zostać objęty postępowaniem i późniejszym umorzeniem.
- Nowe zobowiązania podatkowe powstałe po ogłoszeniu upadłości trzeba regulować na bieżąco.
- Urząd skarbowy jest zawiadamiany o upadłości przez sąd, ale nie oznacza to natychmiastowego umorzenia długu.
- Nie wolno zatajać zaległości, decyzji podatkowych ani zwrotów podatku.
- Roczne zeznanie podatkowe nadal trzeba składać, a jego kopię dołącza się do sprawozdania dla sądu.
Upadłość konsumencka a urząd skarbowy w praktyce
Najkrócej mówiąc, urząd skarbowy może być wierzycielem w postępowaniu upadłościowym tak samo jak bank, firma pożyczkowa czy operator telekomunikacyjny. Zaległość wobec fiskusa nie jest automatycznie wyłączona z oddłużenia tylko dlatego, że ma charakter publicznoprawny.
Najważniejsza jest data ogłoszenia upadłości. Jeżeli podatek, odsetki lub związane z nim koszty powstały przed wydaniem postanowienia sądu, mogą zostać ujęte w postępowaniu. Sama data wystawienia upomnienia albo wszczęcia egzekucji nie przesądza jeszcze o tym, czy dług jest nowy, czy stary.
Trzeba też odróżnić objęcie długu postępowaniem od jego ostatecznego umorzenia. Najpierw wierzytelność może zostać ujęta na liście, potem część długu może zostać spłacona z majątku lub w ramach planu spłaty, a dopiero po wykonaniu obowiązków sąd umarza pozostałe zobowiązania powstałe przed upadłością.
Które zobowiązania wobec fiskusa mogą zostać umorzone
W praktyce najwięcej problemów dotyczy dawnych podatków związanych z jednoosobową działalnością gospodarczą. Były przedsiębiorca może złożyć wniosek o upadłość konsumencką po zamknięciu firmy, ale nie powinien zakładać, że dawne rozliczenia z urzędem skarbowym znikną bez dokumentów.
| Rodzaj zobowiązania | Co zwykle dzieje się po ogłoszeniu upadłości |
|---|---|
| PIT lub VAT z okresu sprzed upadłości | Może zostać ujęty w postępowaniu i objęty planem spłaty, a po jego wykonaniu także umorzeniem w niezaspokojonej części. |
| Odsetki od starej zaległości | Są rozliczane razem z wierzytelnością, zgodnie z zasadami postępowania upadłościowego i stanem zadłużenia na właściwy dzień. |
| Podatek powstały po ogłoszeniu upadłości | Nie podlega oddłużeniu na zasadach dotyczących dawnych długów. Trzeba go zapłacić w terminie albo wystąpić o odroczenie lub raty. |
| Podatek związany ze sprzedażą majątku przez syndyka | Może być zobowiązaniem masy upadłości i wymaga osobnego rozliczenia. Nie należy traktować go jak zwykłego starego długu. |
| Grzywna lub świadczenie pieniężne orzeczone przez sąd | Nie podlega umorzeniu. Taka należność nie jest zwykłym podatkiem, nawet jeśli jest pobierana przez organ publiczny. |
Podstawowa zasada jest więc korzystna dla dłużnika, ale nie bezwarunkowa. Podatki sprzed upadłości mogą zostać umorzone, natomiast ostateczny zakres oddłużenia zależy od ustaleń sądu, majątku, wysokości dochodów i wykonania planu spłaty.
Standardowy plan spłaty może trwać maksymalnie 36 miesięcy. Jeżeli sąd uzna, że niewypłacalność została wywołana umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, plan może trwać od 36 do 84 miesięcy. To jeden z powodów, dla których ukrywanie dawnego długu podatkowego jest szczególnie ryzykowne.
[search_image] schemat upadłość konsumencka urząd skarbowy syndyk egzekucja podatkowaCo dzieje się z urzędem skarbowym po ogłoszeniu upadłości
Po ogłoszeniu upadłości sąd zawiadamia właściwą izbę administracji skarbowej oraz znane organy egzekucyjne. Dla dłużnika oznacza to, że nie musi samodzielnie informować każdego organu o samym postanowieniu, ale nadal powinien przekazać syndykowi wszystkie informacje dotyczące podatków.Egzekucja dotycząca majątku wchodzącego do masy upadłości co do zasady nie może być dalej prowadzona. Nie oznacza to jednak, że każde pismo z urzędu można wyrzucić. Jeżeli urząd przesyła wezwanie, decyzję albo zawiadomienie, najlepiej przekazać je syndykowi i zachować potwierdzenie doręczenia.
Urząd skarbowy może zgłosić swoją wierzytelność w systemie obsługującym postępowanie upadłościowe. Co do zasady wierzyciele mają na to 30 dni od obwieszczenia postanowienia o upadłości. Dłużnik powinien dopilnować, aby syndyk znał również te zaległości, których urząd jeszcze formalnie nie zgłosił.
Przeczytaj również: Jak wyczyścić BIK po upadłości konsumenckiej?
Obowiązki podatkowe nie znikają z chwilą upadłości
Ogłoszenie upadłości nie zwalnia automatycznie z obowiązku składania zeznań i deklaracji. Jeżeli w czasie postępowania uzyskuję dochody, muszę je prawidłowo rozliczyć, a bieżące podatki powstałe po ogłoszeniu upadłości traktuję jako nowe zobowiązania.
Po zakończeniu roku upadły składa sądowi sprawozdanie ze swojej sytuacji majątkowej i zawodowej. Dołącza do niego kopię rocznego zeznania podatkowego. Termin na złożenie takiego sprawozdania przypada co do zasady do końca kwietnia za poprzedni rok.Jak prawidłowo ujawnić zaległość podatkową
Najlepiej zacząć od uporządkowania danych, zanim zostanie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Samo wpisanie hasła „urząd skarbowy” na liście wierzycieli jest zbyt ogólne. Potrzebne są konkretne kwoty, okresy rozliczeniowe i dokumenty, które pozwolą ustalić, czego dotyczy dług.
- Sprawdź saldo w e-Urzędzie Skarbowym albo bezpośrednio w urzędzie. Zapisz wysokość należności głównej, odsetek i kosztów egzekucji.
- Zbierz decyzje podatkowe, deklaracje, upomnienia, tytuły wykonawcze i korespondencję z organem.
- Rozdziel długi według dat. Osobno zapisz zobowiązania sprzed ogłoszenia upadłości i te, które powstały później.
- Ujawnij dawne rozliczenia firmowe, nawet jeśli działalność została zamknięta kilka lat wcześniej.
- Przekaż dokumenty syndykowi i nie podejmuj samodzielnych ustaleń z urzędem, które mogłyby zmienić sytuację pozostałych wierzycieli.
Jeżeli wysokość podatku jest sporna, również trzeba to zaznaczyć. Zatajenie zobowiązania z nadzieją, że urząd go nie znajdzie, może zostać ocenione znacznie gorzej niż uczciwe wskazanie, że dłużnik kwestionuje część należności.
Sam wniosek o ogłoszenie upadłości kosztuje 30 zł. Później pojawiają się koszty syndyka i postępowania, których wysokość zależy między innymi od liczby wierzycieli, dokumentów oraz tego, czy w masie upadłości znajduje się nieruchomość lub działalność gospodarcza z dawnymi rozliczeniami.
Zwrot podatku, nadpłata i nowe należności po ogłoszeniu upadłości
Zwrot podatku albo nadpłata nie zawsze są pieniędzmi, które można swobodnie wydać. Jeżeli prawo do zwrotu istniało już w dniu ogłoszenia upadłości albo dotyczy okresu objętego postępowaniem, środki mogą wejść do masy upadłości. Trzeba wtedy poinformować syndyka i ustalić, jak zostaną rozliczone.
Podobnie należy postąpić z większym zwrotem PIT po zamknięciu działalności. Nie można przyjąć automatycznie, że skoro pieniądze wpłynęły na konto po ogłoszeniu upadłości, to należą wyłącznie do upadłego. Liczy się źródło zwrotu i okres, którego dotyczy rozliczenie.
Jeżeli po ogłoszeniu upadłości powstanie nowy podatek, trzeba go zapłacić na bieżąco. Gdy nie jest to możliwe, można złożyć do urzędu wniosek o rozłożenie należności na raty, odroczenie terminu albo umorzenie zaległości. To osobna procedura podatkowa, niezależna od sądu upadłościowego, a urząd ocenia ją według przesłanek z przepisów podatkowych.
Najczęściej pomijanym problemem jest podatek związany ze sprzedażą składnika majątku przez syndyka. Taka sprzedaż może wywołać dodatkowe obowiązki rozliczeniowe, dlatego przy nieruchomości, samochodzie o większej wartości albo dawnym majątku firmowym nie zakładam z góry, że cena sprzedaży jest kwotą netto do podziału między wierzycieli.
Błędy, które komplikują oddłużenie wobec fiskusa
W sprawach podatkowych powtarza się kilka błędnych założeń. Pierwsze brzmi, że dług publiczny trzeba spłacić w całości niezależnie od upadłości. Drugie zakłada, że skoro urząd jeszcze nie wszczął egzekucji, to nie trzeba go wpisywać do dokumentów.
- Pomijanie starego długu z działalności, zwłaszcza VAT i zaliczek na PIT.
- Mylenie daty pisma z datą powstania zobowiązania.
- Samodzielne spłacanie wybranego podatku po ogłoszeniu upadłości bez konsultacji z syndykiem.
- Nieskładanie deklaracji za okres po ogłoszeniu upadłości.
- Wydawanie zwrotu podatku bez sprawdzenia, czy nie podlega on masie upadłości.
- Ukrywanie korespondencji z urzędu albo przekazywanie syndykowi niepełnych danych.
Największe znaczenie ma pełna dokumentacja. W mojej ocenie lepiej przedstawić syndykowi nawet niejasne lub sporne pismo niż próbować samodzielnie ocenić, że nie ma ono znaczenia. Brak pewności nie jest powodem do pominięcia wierzyciela, tylko sygnałem, aby sprawdzić sprawę dokładniej.
Jedna data i trzy dokumenty porządkują całą sprawę
Przy zaległości podatkowej zacząłbym od ustalenia jednej daty, czyli dnia wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Potem przygotowałbym trzy grupy dokumentów: aktualne saldo z urzędu, decyzje i tytuły wykonawcze oraz roczne deklaracje podatkowe.
Jeżeli dług powstał przed upadłością, trzeba go ujawnić i pozwolić, aby został rozliczony w postępowaniu. Jeżeli powstał później, nie powinien być traktowany jako stary dług do umorzenia. Taki prosty podział ogranicza ryzyko pomyłki, ale w sprawach dotyczących dawnej firmy, VAT, nieruchomości lub spornego podatku rozsądna jest dodatkowa analiza dokumentów przez doradcę podatkowego albo prawnika.
